ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದ Arbitration: ಭಾರತದ ಪಾಲನ್ನೂ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ.!

ಭಾರತದ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಡುವೆಯೂ Hague ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ $6,00,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದೆ
ಒಂದು ದೇಶ International Arbitrationಗೆ ಹೋಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಾನೇ ಭರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈಗ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು. Indus Waters Treatyಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ನಂತರ, ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಪಾಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈಗಾಗಲೇ ಸುಮಾರು 6,00,000 ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ₹5.7 ಕೋಟಿ) ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು Permanent Court of Arbitration (PCA) ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ಪಾಲನ್ನೂ ಏಕೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ? ಒಂದು ಪಕ್ಷ ದೂರ ಉಳಿದರೂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದೇ? Indus Waters Treatyಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ವೆಚ್ಚ ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಹಿಷ್ಕಾರ
ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ Dispute Resolution ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ Pahalgam Terror Attackದ ನಂತರ, ಭಾರತ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ Cross-Border Terrorismದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ "ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ" ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಸಹಕಾರ ಪುನರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ವಿಚಾರಣೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಪಾಲನ್ನೂ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿವಾದದ ಮೂಲ: ಕಿಶನ್‌ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ರತ್ಲೆ Hydropower ಯೋಜನೆಗಳು
ಈ ವಿವಾದ, ಒಪ್ಪಂದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಭಾರತೀಯ Hydropower Projectsಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ — ಕಿಶನ್‌ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ರತ್ಲೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೋರಿತ್ತು.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಂಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು Arbitration Tribunalದ ಬದಲು Neutral Expertರೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವುದು ಒಪ್ಪಂದದ Dispute Resolution ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೇ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ವಾದ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು, ಈ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನೇ "ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಚಿತವಾದುದು" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲೂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದೇ?
ಹೌದು. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಭಾಗವಹಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ತನಗೆ Jurisdiction ಇದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ Arbitration Rules ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು PCA ಈಗಾಗಲೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತ ಈ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರಗುಳಿದಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ Verdict ತನಗೆ ಬದ್ಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೂರವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ಪಾಲು ಸೇರಿದಂತೆ 6,00,000 ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಈ ವೆಚ್ಚ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. IMF ಅವಲಂಬನೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು Debt Management ನಡುವೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ, ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಗಮನಾರ್ಹ Economic Burdenಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಮುಂದೇನು?
ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ. Hydropower Projectsಗಳ ಕುರಿತ ತೀರ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೇ ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಕಾರವನ್ನು Terrorismದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ Indus Waters Treatyಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು Geopolitical Tensionದ ನಡುವೆ ಅನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.