ಜಿರೋಫ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಲ್ಲಿತ್ತು: Where Was Jiroft Civilization.?

ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ (Ancient Civilizations) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ (Mesopotamia), ಈಜಿಪ್ಟ್ (Egypt) ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ (Indus Valley Civilization) ಹೆಸರುಗಳು ಮೊದಲು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯು (Archaeological Discovery) ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅದೇ ಜಿರೋಫ್ಟ್ (Jiroft) ನಾಗರಿಕತೆ. ಸುಮಾರು 5,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರಾನ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಈ ನಾಗರಿಕತೆ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣ, ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಜಿರೋಫ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಲ್ಲಿತ್ತು? ಜಿರೋಫ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಇಂದಿನ ಇರಾನ್‌ನ ಕೆರ್ಮಾನ್ (Kerman) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಲೀಲ್ ನದಿ (Halil River) ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ ಕೊನಾರ್ ಸಂಡಲ್ (Konar Sandal Archaeological Site) ಆಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000 – 2000 ಜಿರೋಫ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ — ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ (Early Bronze Age) ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. 2001ರಲ್ಲಿ ಹಲೀಲ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ, ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಾಧಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಸ್ಥಳೀಯರು ಸಾವಿರಾರು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ಖನನ (Excavation) ನಡೆಸಿದರು. ಉತ್ಖನನದ ವೇಳೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೃಹತ್ ಮಣ್ಣಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು (Mudbrick Structures) ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೂರಾರು ಮುದ್ರೆಗಳು (Ancient Seals) ಕಲಾತ್ಮಕ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕ್ಲೋರೈಟ್ (Chlorite Stone) ಕಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವರ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜಿರೋಫ್ಟ್ ಸಮಾಜವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇರಾನಿನ ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞ ಯೂಸೆಫ್ ಮಜೀದ್ಜಾದೆ (Yousef Madjidzadeh) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿರೋಫ್ಟ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಇಂದಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿರೋಫ್ಟ್ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಳೆಯ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಜಿರೋಫ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆ (Jiroft Civilization) ಪ್ರಾಚೀನ ಇರಾನ್‌ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಕಂಚಿನ ಯುಗದ (Bronze Age) ಈ ಸುಧಾರಿತ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪತ್ತೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಖನನಗಳು ಈ ನಿಗೂಢ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಹುದು.